40 taon matapos patalsikin ng mamamayan si Marcos Sr., atake sa mga Katutubo, kawalang pananagutan, nagpapatuloy sa ilalim ni Marcos Jr.

[ENGLISH] 40 years after the people ousted Marcos Sr., attacks on IP, impunity persist under Marcos Jr.

Apatnapung taon matapos ang makasaysayang EDSA People Power, nagpapatuloy ang pakikibaka para sa hustisya at demokrasya. Ipinagpapatuloy ng mga Katutubo sa buong Pilipinas ang kanilang pagtatanggol sa karapatan sa gitna ng patuloy na paglabag ng estado at mga pwersa nito. Buhay ang diwa ng People Power sa sama-samang pakikibaka ng mga komunidad na lumalaban sa pang-aagaw ng lupa, pagsasamantala, at panunupil.

Patuloy na humaharap ang mga Katutubo sa matitinding paglabag sa kanilang karapatan. Sa Cordillera, Mindoro, Palawan, at Mindanao, nanganganib ang mga lupang ninuno dahil sa dambuhalang pagmimina, mga proyektong dam, at tinatawag na mga programang “pang-kaunlaran” na ipinapataw nang walang malaya, nauna, at may sapat na pahintulot. Sa Nueva Vizcaya, nagtayo ng barikada ang mga Katutubo, magsasaka, at residente ng Dupax del Norte laban sa mapanirang Woggle Mining Corporation, ngunit sinalubong sila ng marahas na dispersal, pag-aresto, at pananakot. Nanganganib ang kanilang kagubatan, sakahan, at mga watershed, at ang makatarungan nilang pagtatanggol sa lupa at buhay ay kinriminalisa.

Pinapalayas ang mga komunidad, winawasak ang kabuhayan, at nilalapastangan ang mga sagradong lugar sa ngalan ng tubo. Lalong tumitindi ang militarisasyon sa lupang ninuno, na nagbubunsod ng pangha-harass, pagmamanman, at red-tagging sa mga lider at organisasyong Katutubo. Nanatiling nakakatakot na realidad ang ekstrahudisyal na pamamaslang at arbitraryong pag-aresto sa mga aktibista at tagapagtaguyod ng karapatan ng Katutubo. Sa Mindanao, nananatiling sapilitang ipinasara ang mga paaralang Lumad, na nagkakait sa mga batang Katutubo ng edukasyon at pagkatutong nakaugat sa komunidad.

Ang kriminalisasyon ng pakikiisa ay naging tampok na katangian ng panunupil ng estado. Ang kaso ng Talaingod 13—binubuo ng mga tagapagtanggol ng karapatang pantao, guro, manggagawa ng simbahan, at mga organisador ng komunidad na inaresto at kinasuhan dahil sa pag-rescue sa mga batang Lumad sa gitna ng militarisasyon—ay nagpapakita kung paanong ginagamit ang batas bilang sandata laban sa mga nagtatanggol sa karapatan ng Katutubo. Ipinapakita ng kasong ito ang mas malawak na padron ng pangha-harass at pananakot na dinaranas ng mga Katutubo at kanilang mga kaalyado, na layong patahimikin ang pagtutol at pahinain ang kilusan para sa hustisya.

Ang pambobomba sa mga komunidad ng Katutubo at nagpapatuloy na operasyong militar sa lupang ninuno ay nagpapakita ng tuloy-tuloy na pag-atake sa mga Katutubo. Ang mga paglabag na ito ay hindi lamang naglalagay sa panganib ng buhay kundi winawasak din ang kaligtasan ng kultura at ang karapatan sa sariling pagpapasya. Sa kabila ng mga atake, patuloy na ipinagtatanggol ng mga komunidad ng Katutubo ang kanilang lupain, isinusulong ang kanilang karapatan, at pinananatili ang sama-samang pakikibaka.

Ang pagpapatuloy ng korapsiyon at mga dinastiyang pulitikal sa pambansang antas ay lalo pang nagpapalala sa mga paglabag na ito. Nilulustay ang yaman ng bayan sa sistematikong pandarambong, habang ang mga Katutubo at iba pang inaapi ay pinagkakaitan ng batayang serbisyo at proteksyon. Apatnapung taon matapos ang pagbagsak ni Marcos Sr., nananatili ang parehong padron ng pang-aabuso at kawalang pananagutan sa ilalim ni Marcos Jr. at ng kanyang mga kaalyado, na nagpapakita ng malalim na bulok ng sistemang pulitikal na inuuna ang interes ng iilan kaysa sa karapatan ng nakararami.

Apatnapung taon na, ngunit hindi matatawag na tunay na demokrasya ang umiiral hangga’t nagpapatuloy ang korapsiyon, panunupil, at pang-aagaw ng lupa. Patuloy ang pakikibaka, at mananatiling matatag ang Panaghiusa sa pagsusulong ng karapatan ng mga Katutubo hanggang makamit ang hustisya at kalayaan. #